پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاب
انسان، در برقراری تعامل، چه با فرد دیگر و یا با محیط پیرامونی، از دستگاه حواس خود به صورت یک تمامیت منسجم بهره میبرد. بنابراین، کیفیت محیط و تمایل افراد به حضور در آن، در کنار مجموعهی عوامل دیگر، به میزان زیادی وابسته به چگونگی ادراک آن توسط انسان است. در همین حال، به رغم آنکه در خصوص ماهیت چندحس...
| Published in: | معماری و شهرسازی ایران |
|---|---|
| Main Authors: | , , |
| Format: | Article |
| Language: | Persian |
| Published: |
Iranian Scientific Association of Architecture & Urbanism
2023-12-01
|
| Subjects: | |
| Online Access: | https://www.isau.ir/article_185043_d081c42520d41acd093ee709f57d6349.pdf |
| _version_ | 1850546554274840576 |
|---|---|
| author | بهار مجلسی مژگان خاکپور عباس ترکاشوند |
| author_facet | بهار مجلسی مژگان خاکپور عباس ترکاشوند |
| author_sort | بهار مجلسی |
| collection | DOAJ |
| container_title | معماری و شهرسازی ایران |
| description | انسان، در برقراری تعامل، چه با فرد دیگر و یا با محیط پیرامونی، از دستگاه حواس خود به صورت یک تمامیت منسجم بهره میبرد. بنابراین، کیفیت محیط و تمایل افراد به حضور در آن، در کنار مجموعهی عوامل دیگر، به میزان زیادی وابسته به چگونگی ادراک آن توسط انسان است. در همین حال، به رغم آنکه در خصوص ماهیت چندحسی سازوکار ادراکی انسان در فرآیند تعامل با محیط، تردید چندانی وجود ندارد؛ اما، در مورد تاثیر این ادراکات حسی، به طور مستقل یا ترکیبی، بر میزان حضورپذیری محیط برای بهرهبردار، اطلاع چندانی در دست نیست. در پژوهش حاضر، تلاش شده است که با استفاده از روشهای نوین رایج در حوزهی علوم اعصاب، به این سوال پاسخ داده شود که کدامیک از محرکهای حسی در محیط، به تنهایی یا در همراهی با یکدیگر، سبب حضورپذیری بیشتر محیط برای بهرهبردار میشوند. در این راستا، آزمونی برای سنجش کمیت تاثیر تحریک حواس به صورت مجزا و ترکیبی، بر میزان خوشایندی فضا، به عنوان شاخص حضورپذیری آن، انجام شد. گروه آزمودنی، متشکل از ۲۰ داوطلب، در یک فضای واحد معماری، که با استفاده از تمهیدات واقعیت مجازی برای آنها شبیهسازی شد؛ در معرض محرکهای حسی چهارگانه (بینایی، شنوایی، بویایی، لامسه)، به طور مجزا و ترکیبی قرار گرفتند. همزمان، واکنشهای احساسی مغز آنها به محرکها، در قالب ۶ شاخص کمی، که عبارتند از درگیری ذهنی، هیجان، تمرکز، علاقه، آرامش و استرس، با استفاده از دستگاه +Emotiv EPOC و در محیط نرمافزار +Emotiv EPOC استخراج و ثبت شد. همچنین، میزان خوشایندی فضا برای آنها نیز، بر اساس خوداظهاری داوطبان، در طیف لیکرت با مقیاس ۵ واحدی، ثبت شد. دادههای حاصله، از حیث رابطهی همبستگی احتمالی میان تحریکات حسی و خوشایندی فضا، مورد تحلیلها و آزمونهای کیفی و کمی قرار گرفت. جمعبندی یافتهها روشن میسازد که در فضاهای داخلی، همراهی محرکهای بینایی، بویایی و لامسه، با درجهی اطمینان بالایی، موجب افزایش خوشایندی فضا خواهند بود. نتایج حاکی از آن است که افزایش همسازی در ادراک و تجربهی بدنمند فضا، به گونهای که دریافتهای فضایی، تکحسی نباشند؛ به نحو مشاهدهپذیری موجب افزایش درجهی خوشایندی فضا شده و محتمل است که به ارتقای حضور در فضاها نیز منجر شود. |
| format | Article |
| id | doaj-art-bfde91083d9f4d67bc3feddb27e4cf00 |
| institution | Directory of Open Access Journals |
| issn | 2228-589X 2645-7148 |
| language | fas |
| publishDate | 2023-12-01 |
| publisher | Iranian Scientific Association of Architecture & Urbanism |
| record_format | Article |
| spelling | doaj-art-bfde91083d9f4d67bc3feddb27e4cf002025-08-19T22:37:22ZfasIranian Scientific Association of Architecture & Urbanismمعماری و شهرسازی ایران2228-589X2645-71482023-12-01142597910.30475/isau.2023.321713.1838185043پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاببهار مجلسی0مژگان خاکپور1عباس ترکاشوند2کارشناس ارشد معماری، گروه معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.استادیار، گروه معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.استادیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.انسان، در برقراری تعامل، چه با فرد دیگر و یا با محیط پیرامونی، از دستگاه حواس خود به صورت یک تمامیت منسجم بهره میبرد. بنابراین، کیفیت محیط و تمایل افراد به حضور در آن، در کنار مجموعهی عوامل دیگر، به میزان زیادی وابسته به چگونگی ادراک آن توسط انسان است. در همین حال، به رغم آنکه در خصوص ماهیت چندحسی سازوکار ادراکی انسان در فرآیند تعامل با محیط، تردید چندانی وجود ندارد؛ اما، در مورد تاثیر این ادراکات حسی، به طور مستقل یا ترکیبی، بر میزان حضورپذیری محیط برای بهرهبردار، اطلاع چندانی در دست نیست. در پژوهش حاضر، تلاش شده است که با استفاده از روشهای نوین رایج در حوزهی علوم اعصاب، به این سوال پاسخ داده شود که کدامیک از محرکهای حسی در محیط، به تنهایی یا در همراهی با یکدیگر، سبب حضورپذیری بیشتر محیط برای بهرهبردار میشوند. در این راستا، آزمونی برای سنجش کمیت تاثیر تحریک حواس به صورت مجزا و ترکیبی، بر میزان خوشایندی فضا، به عنوان شاخص حضورپذیری آن، انجام شد. گروه آزمودنی، متشکل از ۲۰ داوطلب، در یک فضای واحد معماری، که با استفاده از تمهیدات واقعیت مجازی برای آنها شبیهسازی شد؛ در معرض محرکهای حسی چهارگانه (بینایی، شنوایی، بویایی، لامسه)، به طور مجزا و ترکیبی قرار گرفتند. همزمان، واکنشهای احساسی مغز آنها به محرکها، در قالب ۶ شاخص کمی، که عبارتند از درگیری ذهنی، هیجان، تمرکز، علاقه، آرامش و استرس، با استفاده از دستگاه +Emotiv EPOC و در محیط نرمافزار +Emotiv EPOC استخراج و ثبت شد. همچنین، میزان خوشایندی فضا برای آنها نیز، بر اساس خوداظهاری داوطبان، در طیف لیکرت با مقیاس ۵ واحدی، ثبت شد. دادههای حاصله، از حیث رابطهی همبستگی احتمالی میان تحریکات حسی و خوشایندی فضا، مورد تحلیلها و آزمونهای کیفی و کمی قرار گرفت. جمعبندی یافتهها روشن میسازد که در فضاهای داخلی، همراهی محرکهای بینایی، بویایی و لامسه، با درجهی اطمینان بالایی، موجب افزایش خوشایندی فضا خواهند بود. نتایج حاکی از آن است که افزایش همسازی در ادراک و تجربهی بدنمند فضا، به گونهای که دریافتهای فضایی، تکحسی نباشند؛ به نحو مشاهدهپذیری موجب افزایش درجهی خوشایندی فضا شده و محتمل است که به ارتقای حضور در فضاها نیز منجر شود.https://www.isau.ir/article_185043_d081c42520d41acd093ee709f57d6349.pdfادراک چندحسیعلوم اعصابمعماری حواس |
| spellingShingle | بهار مجلسی مژگان خاکپور عباس ترکاشوند پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاب ادراک چندحسی علوم اعصاب معماری حواس |
| title | پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاب |
| title_full | پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاب |
| title_fullStr | پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاب |
| title_full_unstemmed | پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاب |
| title_short | پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاب |
| title_sort | پژوهشی در نقش تجربهی چندحسی در حضورپذیری فضاها با استفاده از روشهای علوم اعصاب |
| topic | ادراک چندحسی علوم اعصاب معماری حواس |
| url | https://www.isau.ir/article_185043_d081c42520d41acd093ee709f57d6349.pdf |
| work_keys_str_mv | AT bhạrmjlsy pzẖwhsẖydrnqsẖtjrbhycẖndḥsydrḥḍwrpdẖyryfḍạhạbạạstfạdhạzrwsẖhạyʿlwmạʿṣạb AT mzẖgạnkẖạḵpwr pzẖwhsẖydrnqsẖtjrbhycẖndḥsydrḥḍwrpdẖyryfḍạhạbạạstfạdhạzrwsẖhạyʿlwmạʿṣạb AT ʿbạstrḵạsẖwnd pzẖwhsẖydrnqsẖtjrbhycẖndḥsydrḥḍwrpdẖyryfḍạhạbạạstfạdhạzrwsẖhạyʿlwmạʿṣạb |