Ze studiów nad ustawodawstwem rzemieślniczym w Królestwie Polskim (1815-1914)

• Published in: Czasopismo Prawno-Historyczne
• Main Author: Stanisław Wiech
• Format: Article
• Language: German
• Published: Adam Mickiewicz University 1996-12-01
• Subjects: rzemiosło; korporacje; Królestwo Polskie; liberalizacja prawa
• Online Access: http://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/48309
• ISSN: 0070-2471; 2720-2186

Sytuacja prawna rzemiosła na ziemiach polskich na przełomie XVIII i XIX w. Sięgające średniowiecza ustawodawstwo rzemieślnicze, stworzone głównie dla potrzeb rzemiosła cechowego, ściśle związane było z przywilejami i statutami, wydawanymi zazwyczaj przez króla, dla poszczególnych miast, osad, mieszczan i cechów. Liczne przywileje, statuty oraz zezwolenia na organizowanie cechów, stanowiące często wyjątek z prawa miejskiego, wprowadzały z biegiem lat znaczny chaos w ustawodawstwie rzemieślniczym ziem polskich. Wynikał on głównie z dużych różnic w posiadanych przez rzemieślników praw, gdyż zgodnie z obowiązującymi przepisami każdy cech posiadał własny, odrębny statut, ściśle określający zarówno przywileje, jak i obowiązki rzemieślników, regulujący, stosowanie do regionalnej i branżowej tradycji, stosunki między mistrzami, czeladnikami i uczniami oraz zawierający szczegółowe przepisy, dotyczące jakości i sposobu nabywania surowca, techniki produkcji, jakości i warunków zbytu gotowych produktów, wielkości jednostek miar itp.1 Poważne zróżnicowanie sytuacji prawnej rzemieślników pogłębiało wewnętrzne rozbicie zawodowe oraz krępowało swobodny rozwój rzemiosła. Nie bez znaczenia pozostawał fakt, że ustrój rzemieślniczy oparty był na uprzywilejowanej i monopolistycznej pozycji organizacji cechowych oraz zrzeszonych w nich rękodzielników. Religijny i stanowy charakter organizacji rzemiosła stwarzał kolejne bariery w jego rozwoju.