بررسی تحمل به تنش یخ زدگی در گیاه شنبلیله (Trigonella foenum-graceum L.)
دماهای پایین یکی از تنشهای مهم غیرزنده میباشد که با تأثیر بر فرآیندهای حیاتی گیاه سبب اختلال در رشد آن میشود. به منظور بررسی تحمل به سرمای 10 اکوتیپ شنبلیله (Trigonella foenum-graceum L.)، آزمایشی در سال زراعی 93-1392 در محل گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد بهصورت فاکتوریل و د...
Main Authors: | , , |
---|---|
Format: | Article |
Language: | fas |
Published: |
Ferdowsi University of Mashhad
2018-06-01
|
Series: | پژوهشهای زراعی ایران |
Subjects: | |
Online Access: | https://jcesc.um.ac.ir/article_38117_c93c1bcdee44c745106cc16c657bfa86.pdf |
Summary: | دماهای پایین یکی از تنشهای مهم غیرزنده میباشد که با تأثیر بر فرآیندهای حیاتی گیاه سبب اختلال در رشد آن میشود. به منظور بررسی تحمل به سرمای 10 اکوتیپ شنبلیله (Trigonella foenum-graceum L.)، آزمایشی در سال زراعی 93-1392 در محل گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد بهصورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل تاریخ کاشت در چهار سطح (23 شهریور، 23 مهر، 15 اسفند و 15 فروردین)، اکوتیپ در 10 سطح (آذری، اردستان، پابلند، پاکوتاه، شیراز، شیروان، مشهد، نیشابور، همدان و هندی) و دماهای یخزدگی در هفت سطح (5+ (شاهد)، صفر، 3-، 6-، 9-،12- و 15- درجه سانتیگراد) بودند. گیاهان در شرایط آب و هوایی طبیعی محیط رشد یافته و به سرما خو گرفتند، سپس گیاهان کشت شده در شهریور و مهر در اواسط دی و گیاهان کشت شده در اسفند و فروردین در اواسط اردیبهشت برای اعمال تنش سرما به فریزرترموگرادیان منتقل شدند. چهار هفته پس از اعمال تنش، درصد بقاء، دمای کشنده 50 درصد گیاهان براساس درصد بقاء (LT50su)، ارتفاع بوته، سطح برگ، دمای کاهنده 50 درصد سطح برگ (RLAT50)، وزن خشک و دمای کاهنده 50 درصد وزن خشک (RDMT50) آنها تعیین شد. اکوتیپها بهترتیب در تاریخهای کاشت مهر و اسفند از بیشترین و کمترین درصد بقاء برخوردار بودند. گیاهان همه اکوتیپها (به جز اکوتیپهای آذری و اردستان در کاشت سوم) توانستند در هر چهار تاریخ کاشت کاهش دما تا 9- درجه سانتیگراد را تحمل کنند. کاهش دما به 12- درجه سانتیگراد نیز منجر به مرگ همه اکوتیپها بهجز اکوتیپهای مشهد و نیشابور در کاشت شهریور شد. اکوتیپهای مشهد و نیشابور در کاشتهای اول و دوم کمترین LT50su را داشتند، ولی در کاشت سوم و چهارم تفاوت معنی داری از این نظر بین اکوتیپها مشاهده نشد. اکوتیپ پاکوتاه بهجز کاشت اسفند در کاشتهای دیگر کمترین درصد کاهش ارتفاع (بهترتیب 35، 24 و 33 درصد) را نسبت به شاهد به خود اختصاص داد. در کاشت مهرماه، دو اکوتیپ پابلند و نیشابور بیشترین و کمترین (بهترتیب 89 و 59 درصد) کاهش سطح برگ را نسبت به دمای شاهد داشتند. با کاهش دما به 9- درجه سانتیگراد درصد وزن خشک گیاهان نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت و کمترین درصد کاهش وزن خشک در مقایسه با شاهد مربوط به گیاهان کاشت مهر بود. همبستگی مثبت و معنی داری بین RLAT50 و RDMT50 با دمای کشنده 50 درصد گیاهان براساس درصد بقاء (بهترتیب**53/0r= و**64/0r=) وجود داشت. در مجموع اکوتیپهای مشهد، نیشابور، شیروان و پاکوتاه از توانایی بقاء و رشد مجدد بهتری برخوردار بودند. به طوری که درصد بقاء در این اکوتیپها در حدود هشت درصد بیشتر از سایر اکوتیپها بود. |
---|---|
ISSN: | 2008-1472 2423-3978 |